Arama motorlarında Molla Güranî’nin hayatı hakkında aratılan kimdir, aslen nereli, nerede doğdu, kaç yılında doğdu, eserleri nelerdir, ne zaman öldü, kaç yaşında öldü, kabri nerede gibi soruların cevabına bu biyografi sayfasında yer verdik.

Molla Gürânî Kimdir?

Molla Gürânî (asıl adıyla Şemseddîn Ahmed), 15. yüzyıl Osmanlı döneminin önde gelen İslam alimi, medrese hocası ve şeyhülislamıdır. II. Mehmed’in (Fatih Sultan Mehmed) hocalığını yapmış, dönemin en saygın ilim önderlerinden biri olarak bilinir.

Molla Gürânî’nin Eğitimi

Kur’an-ı Kerim’i küçük yaşta ezberledi. İlim yolculuğuna Bağdat, Diyarbakır, Hasankeyf, Şam, Kudüs ve Kahire gibi dönemin ilim merkezlerinde devam etti. Kahire’de İbn Hacer Askalânî’den hadis, fıkıh ve kıraat eğitimi aldı.

Molla Gürânî’nin Hayatı

Osmanlı ilim ve siyaset dünyasında derin izler bırakan Molla Gürânî, 15. yüzyılın en saygın İslam alimlerinden biridir. 1410 yılı civarında Diyarbakır yakınlarındaki Gürân kasabasında dünyaya geldiği kabul edilir. Küçük yaşta Kur’an-ı Kerim’i ezberleyerek ilim yolculuğuna başladı. Bilgi ve irfanını artırmak amacıyla Bağdat, Hınıs, Hayfa ve Şam gibi dönemin önemli ilim merkezlerinde eğitim aldı. Özellikle Kahire’de dönemin büyük hadis ve fıkıh alimi İbn Hacer Askalânî’den dersler alarak ilmi derinliğini pekiştirdi.

Kahire’de müderrislik yapmaya başlayan Molla Gürânî, burada kazandığı saygınlık sayesinde Anadolu’ya davet edildi. II. Murad tarafından, henüz çocuk yaşta olan şehzade Mehmed’in eğitimi için görevlendirildi. Genç şehzadenin disiplinsiz tutumu karşısında taviz vermeyen duruşuyla dikkat çekti. Onun sayesinde şehzade Mehmed kısa sürede Kur’an’ı hatmedip temel dini ilimleri öğrendi. Bu yakın ilişki, II. Mehmed’in padişah olduktan sonra da devam etti; hatta padişah onu vezir yapmak istedi ancak Molla Gürânî bu teklifi tevazu göstererek reddetti.

Bursa Kadılığı, kazaskerlik ve müderrislik gibi birçok önemli görevde bulunan Molla Gürânî, 1480 yılında Osmanlı’nın dördüncü şeyhülislamı olarak göreve başladı. Dürüstlüğü, adaleti ve vakur kişiliğiyle halkın büyük sevgisini kazandı. Hayatı boyunca ilme hizmet etmeyi sürdüren Molla Gürânî, medreseler ve hayır eserleri yaptırdı; aynı zamanda birçok kıymetli eser kaleme aldı.

1488 yılında, İstanbul’daki konağında vefat etti. Vasiyeti üzerine cenaze namazı II. Bayezid tarafından kıldırıldı ve naaşı bugün Fındıkzade semtinde bulunan Karamanî Piri Mehmed Paşa Camii’nin karşısına defnedildi. Ardında hem güçlü bir ilmi miras hem de sadelik ve dirayetle örülmüş bir yaşam bıraktı.

Molla Gürânî Kaç Yaşında Öldü ve Kabri Nerede?

Doğum yılı tam kesin olmayıp; 1406, 1410 ya da 1411 gibi farklı kaynaklarda yer almaktadır. Vefat yaşı ise yaklaşık 78–82 yaş civarındadır; zira 1488 yılı vefat tarihiyle bu aralık makul görünmektedir. Vasiyetine uygun şekilde cenaze namazı II. Bayezid tarafından kıldırıldı, borçları ödenip, naaşı mezara ayarak aktarılacak şekilde (çekilerek) konuldu. Kabri, İstanbul Fatih – Fındıkzade semtindeki Karamanî Piri Mehmed Paşa Camii’nin karşısındadır.

Molla Gürânî’nin Eserleri

1. Gâyetü’l-Emânî fî Tefsîri Seb’i’l-Mesânî
Kur’ân-ı Kerîm’in ilk yedi ayeti olan Fâtiha Sûresi’ne odaklanan bu eser, hem tefsir hem de kelâm yönüyle dikkat çeker. Farklı mezheplerin yorumlarını karşılaştırmalı şekilde ele alması açısından önemlidir.

2. el-Kevserü’l-Cârî ‘alâ Riyâzi’l-Buhârî
Sahîh-i Buhârî üzerine yazılmış bir şerh (açıklama) eseridir. Molla Gürânî bu eserde hadisleri hem sened hem metin açısından değerlendirerek derinlemesine açıklamalarda bulunur.

3. Hâşiye ‘alâ Şerhi Ca’berî li-Kasîdeti’ş-Şâtıbiyye
Kıraat ilmi alanında yazılmış bir hâşiye (kenar notları ve açıklamalar) eseridir. Kur’an kıraatlerinin farklı rivayetleri üzerine detaylı yorumlar içerir.

4. Keşfü’l-Esrâr ‘an Kırâ’âti’l-A’immeti’l-Ahyâr
Kıraat imamlarının okuma farklılıklarını açıklayan bu eser, Kur’an ilimlerinde önemli bir yere sahiptir. Eser, okuyuculara kıraat ilmiyle ilgili teorik ve pratik bilgiler sunar.

5. Şerh-i Cem’ü’l-Cevâmi’
Fıkıh usûlüne dair kaleme alınmış bir eserdir. İslam hukukunun temel meseleleriyle ilgili teorik tartışmaları ele alır. Döneminde medreselerde ders kitabı olarak da okutulmuştur.

6. Arûz İlmiyle İlgili Kasîde
Klasik edebiyatın temel taşlarından olan aruz vezni üzerine yazılmış öğretici bir kasîdedir. Bu yönüyle Molla Gürânî’nin sadece dini ilimlerde değil, edebiyatta da bilgi sahibi olduğunu gösterir.

Bu biyografide Molla Güranî hakkında sahip olduğumuz bilgilere yer verdik. Bilgilerde herhangi bir yanlışlık tespit ettiyseniz hemen aşağıdaki yorum alanını kullanarak bu yanlışlığı düzeltmemize yardımcı olabilirsiniz.

Molla Güranî yazısı ilk önce Biyografi.co üzerinde ortaya çıktı.